Een leefbaar loon is een belangrijk mensenrecht uit de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens van de Verenigde Naties en onderdeel van de arbeidsnormen van de ILO. Het uitbetalen van een leefbaar loon is daarmee een belangrijk onderdeel van MVO, dat echter in de praktijk onvoldoende wordt geïmplementeerd.

Het vaststellen van wat een leefbaar loon is, is daarbij één van de obstakels. De Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) hanteert de volgende definitie: een loon dat voldoende is om te kunnen beantwoorden aan de basisbehoeften van een gezin van gemiddelde grootte in een bepaalde economie. Wat die basisbehoeften precies zijn, definieert de ILO niet. Gebaseerd op de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens moeten onder deze basisbehoeften in ieder geval worden gerekend: voldoende voedsel, kleding, huisvesting, onderwijs en gezondheidszorg. Daarnaast is het noodzakelijk om te kunnen sparen omdat collectieve voorzieningen bij werkloosheid of arbeidsongeschiktheid en pensioenvoorzieningen in veel landen ontbreken. In veel ontwikkelingslanden is het (wettelijk) minimumloon niet hetzelfde als een leefbaar loon. Als gevolg hiervan komen kinderarbeid en excessief overwerk voor en kunnen vele gezinnen niet in hun basisbehoeften voorzien.

Het internationale netwerk Floor Wage Alliance bestaat uit vakbonden, ngo’s en wetenschappers uit Azië, Europa en Noord-Amerika. Dit netwerk heeft een methode ontwikkeld om de hoogte van het leefbaar loon per land vast te stellen. Gebleken is dat de verdiensten van arbeiders in de textielindustrie in diverse Aziatische landen ver onder het berekende leefbaar loon zitten. Ook de Wage Indicator, een initiatief van de Universiteit van Amsterdam en FNV, berekent wereldwijd wat een leefbaar loon zou moeten zijn.

Sommige MVO-initiatieven, zoals de World Fair Trade Organization, hebben leefbaar loon expliciet opgenomen in hun criteria. Het MVO Platform is van mening dat leefbaar loon een belangrijke plaats verdient binnen alle MVO-initiatieven. Nederlandse bedrijven die internationaal opereren, houden zich vaak al wel bezig met andere aspecten van arbeidsomstandigheden, zoals kinderarbeid, veiligheid of milieuaspecten. Zij zouden meer moeten doen om arbeiders, ook in de keten, een leefbaar loon uit te betalen. Tevens zou een leefbaar loon ook een voorwaarde moeten zijn voor het inkoopbeleid van de overheid.

Meer lezen